برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
85
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
66 - 665 م « 178 » و 100 - 99 ه / 19 - 718 م « 179 » و نيز در سال 05 - 104 ه / 23 - 722 م « 180 » در خراسان و سيستان ، - و بعدها در سال 46 - 145 ه / - 63 - 762 م ، 168 ه / 785 م و 176 ه / 792 م در سيستان ، « 181 » در 04 - 303 ه / 17 - 916 م « 182 » و 321 ه / 933 م در اسپهان « 183 » اتفاق افتاد . فرمانده نظامى ( امير ) و حكمران ( عامل ) براى ماليات و غيره به طور صورى برابر بودند و فرمانها از حكومت بغداد را به طور يكسان دريافت مىداشتند ، « 184 » امّا امير پيشوا ( امام ) بود . « 185 » اينچنين تقسيمبندى دوتايى - بر خلاف درهء نيل ( تا ظهور طولونىها ) - بههيچوجه قانون ثابتى نبود . در سال 56 ه / 676 م تشكيلات ادارى در خراسان پس از مرگ ناگهانى يكى از دو حاكم در دست آن يكى ديگر قرار گرفت ؛ « 186 » نظير همين جريان در سال 4 - 103 ه / 23 - 722 م در خراسان و سيستان روى داد . « 187 » همچنين در سال 11 - 110 ه / 29 - 728 م در سمرقند ، « 188 » سال 196 ه / 811 م در مدينه ، « 189 » سال 230 ه / 845 م در فارس ، « 190 » سال 05 - 304 ه / 17 - 916 م در آذربايجان ، « 191 » سال 11 - 310 ه / 23 - 922
--> ( 178 ) . همان كتاب ، ج 3 ، ص 180 ، بلاذرى : انساب الاشراف ، ج 5 ، ص 118 . ( 179 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1354 ؛ 1357 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 5 و ص 20 . ( 180 ) . تاريخ سيستان ، ص 125 . ( 181 ) . همان كتاب ، ص 142 ، 151 ، 153 . ( 182 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 31 . ( 183 ) . همان كتاب : ص 85 . ( 184 ) . Wuz . 50 . ( 185 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 190 ( 74 - 273 ه / 87 - 886 م ) ؛ تاريخ سيستان ، ص 176 ، ( 204 ه / 819 م ) . ( 186 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 178 . ( 187 ) . تاريخ سيستان ، ص 125 . ( 188 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1508 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 54 ( اما سمرقند به علت ناآراميهاى مربوط به اجراء پرداخت ماليات براى تازهمسلمانان ، مجددا به سرعت تقسيم شد : همانجا ) . ( 189 ) . طبرى ، تاريخ 3 ، ص 796 . ( 190 ) . حمزه اصفهانى : تاريخ سنى ملوك الارض و الانبياء ، ص 147 . ( 191 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 31 و بعد .